هسته علمی تربیت بدنی

كنترل و جابجايي وسايل

اگر مسئول مستقيمي براي اين كار وجود نداشته باشد ، راهي براي آن بايد پيش بيني كرد . در هر يك از جلسات درس بايد يكي از شاگردان اين كار را برعهده بگيرد . قبل از شروع درس ابزار لازم بايد آماده شود تا از اتلاف وقت آموزش جلوگيري به عمل آيد .

عمل انتقال وسايل به كلاس بايد به راحتي و سرعت كافي انجام شود . چرخهاي دستي و جعبه هاي چرخ دار مي تواند در سهولت و سرعت حمل و نقل وسايل و نگهداري آنها موثر باشد .

ثبت وضعيت دانش آموزان

ثبت وضعيت دانش آموزان بايد عملي و كاربردي باشد و به عنوان وسيله ارزيابي پيشرفت دانش آموزان و محتواي برنامه و يا براي ثبت جزئيات اجرايي استفاده شود . اين كار بايد براي معلم وقت گير و انرژي بر نباشد . اين سوابق شامل : اطلاعات اساسي مربوط به بهداشت و سلامتي دانش آموز ، حضور در كلاس ، وضعيت فرد در كلاس درس ، گزارشات روزانه حوادث و ابزار و لوازم ، اتاق رخت كن و غيره باشد .

اين سوابق مي تواند در زمان حال يا آينده مورد استفاده قرار بگيرد و بايد در فايل مخصوصي نگهداري شود . فلسفه ثبت سوابق كار تراشي نيست . زيرا سوابق و گزارشهاي دقيق و با هدف براي آموزش موثر و مديريت كارآمد در كلاس بسيار مفيد است .

 سازماندهي كلاس درس

كلاسهاي درس تربيت بدني عموماً بسيار پر ازدحام هستند . تعداد ايده آل دانش آموز براي يك كلاس 20 نفر است . اين تعداد نبايد از 35 نفر فراتر رود . كمبود وقت ، وسايل ناچيز و ابزار ناكافي به همراه تعداد زياد دانش آموز مشكلات بزرگي را براي معلم فراهم مي آورد . دقت در اتخاذ بهترين روش سازماندهي كلاس نتايج مفيدي را به همراه خواهد داشت .

دانش آموزان بايد معلم را در طراحي ، هدايت ، ارزيابي برنامه در هر كلاس ياري كنند . دردوره هاي ابتدايي بايد به دانش آموزان در خصوص آنچه كه بايد ياد بگيرند ، آنچه كه بايد انجام دهند و ارزيابي نتايج خودشان به تدريج مسئوليتهاي بيشتري داد . سازماندهي ماهرانه كلاس و طراحي خردمندانه درس ، هدف دار بودن آموزش هر دوره را براي دانش آموز و صحت آموزش و مفيد بودن آن تضمين خواهد كرد . كلاس را   مي توان به شكل صميمانه اما با كنترل شايسته هدايت كرد .

معلم مي تواند شروع و خاتمه مشخصي براي كلاس تعيين كند . وي مي تواند بچه ها را عادت دهد كه وقتي او صحبت مي كند گوش كنند و با شنيدن علامت شروع ، در يك دايره يا گروه و دسته قرار بگيرند و به همين ترتيب در آخر هر كلاس براي يك بحث و ارزيابي كوتاه از گروههاي معيني بنشينند . اين نكته نيز قابل تعمق است كه چون كودكان با هر معلم محدوديتها و آزاديهاي معيني را تجربه مي كنند .

بايد از اولين كلاس تا آخرين كلاس در يك سال از ثبات رفتار ، عدالت و روش بدون تغييري در كنترل گروه پيروي كنند . سازماندهي مناسب كلاس به دانش آموزان كمك ميكند تا احساس امنيت كرده و براي روبرو شدن با تجربيات جديد آماده باشند .

 شيوه هاي استقرار در زمين ورزش

چون سازماندهي مجدد تيم ها براي انجام هارت ها يا بازيها وقت زيادي را تلف ميكند .  بايد به دانش آموزان ياد داد كه به هنگام فرمان معلم سريعاً در گروه هاي دلخواه مستقر شوند . گروه ها يا تيم هاي 6 تا 8 نفره معمولاً بهترين انتخاب هستند . استقرار هر گروه براي پوشش كامل زمين به معلم اين امكان را مي دهد كه كل نفرات كلاس را به طور موثر زير نظر بگيرد .

اشكال زير را دانش آموزان سريعاً ياد گرفته و سريعاً به اين شكل ها سازمان مي گيرند .

1-  استقرار بادبزني : دانش آموزان در برابر سرگروه به شكل بادبزني قرار مي گيرند . اين استقرار بخصوص در تمرين مهارت هايي مثل پرتاب ، دريافت و ضربه زدن به توپ در اندازه هاي مختلف موثر است . معلم به عنوان ناظر گروهها عمل ميكند .

2-  استقرار صفي : اين ساده ترين شكل استقرار براي مبتديان است . براي بازي هاي امدادي ، پرتاب به سبد و بازي هايي كه كودكان بايد نوبت را رعايت كنند مناسب است در صورت امكان در هر صف نبايد بيش از 5 نفر مستقر شوند .

3-  استقرار دايره اي : گروه مي تواند سريعاً از حالت بادبزني يا صفي به دنبال سرگروه خود به شكل دايره اي مستقر شوند . اين روش استقرار براي بازي هاي ساده و تمرين مهارت هاي توپي با كمك سرگروه كه در مركز مستقر است مناسب است او از وسط توپ را براي تك تك افراعضاي گروه پرتاب ميكند و در صورتي كه فردي خطا كرد مجدداً براي او پرتاب مي كند تا خطا تحصيح شود .

4-   استقرار گردشي : اين نوع استقرار براي تمرين پاس ( پرتاب و دريافت ) و ضربه زدن با پا بسيار مناسب است .

5-  استقرار زيگزاك : دو صف مقابل يكديگر قرار مي گيرند ، به ترتيب بازيكن 1 به 2 ، 2 به 3 توپ را پرتاب مي كند و به همين شكل ادامه مي يابد . اين نوع استقرار براي ضربات فوتبال ، واليبال ، پرتاب و دريافت مناسب است .

6-  استقرار (v ) : سرگروه رو به صف مي ايستد و با دادن علامت از شماره هاي 1 و 2 مي خواهد شكل وي ( v ) را بسازند . شماره هاي فرد به طرف راست و شماره هاي زوج به طرف چپ مي روند . اين نوع استقرار براي تمرينات مهارتي و عكس العمل به دستورات حركت به شكل رژه بسيار مناسب است .

7-  استقرار به شكل مربع : 4 گروه را به شكل مربع مستقر كنيد . اولي ضلع جنوبي ، دومي ضلع شمالي ، سومي ضلع شرقي و چهارم ضلع غربي را مي سازد . در طرف چپ گروه خود قرار مي گيرد . اين استقرار براي تمرين پاس ( پرتاب و دريافت ) و بازي هاي ساده اي مثل « وسطي » مناسب است .

8-  استقرار پراكنده : اين نوع استقرار به صورت تصادفي انجام مي شود و دانش آموزان مي توانند در هر جا كه مايلند ايستاده و يا بنشينند .
 

9- كاربرد گروهها

تشكيل گروهها را مي توان از نيمه اول سال اول دبستان شروع كرد . شكل ايده آل تشكيل گروه زماني است كه دانش آموزان به مرحله اي از رشد اجتماعي رسيده اند كه قادرند به راحتي در گروه حركت كنند . سرگروه را اولين بار معلم انتخاب ميكند ، اما به دانش آموزان بايد فرصت داد كه سرگروه را تا هفته دوم و سوم هر ثلث انتخاب كنند طول دوره سرگروهي را بايد معلم و دانش آموزان با توافق هم تعيين كنند . شرط سرگروه شدن برتري دانشي و مهارتي است . اين كارها نياز به زمان ، صبر و ثبات در تصميم گيري دارند تا رشد و توسعه يابند . در عين حال هر كودك بايد فرصت قرار گرفتن در وضعيت حساس را در كلاس در چند نوبت داشته باشد و به عنوان سرگروه و يا رهبر چند فعاليت خاص گزينش شود .

وظايف رهبر گروه عبارتند از:

1-   كنترل حضور و غياب اعضاء گروه

2-   كمك به معلم در برنامه ريزي روزانه ، هفتگي و سالانه

3-   كمك به معلم در نمايش حركات و كمك به اعضاء گروه جهت يادگيري فعاليت ها

4-   كمك به معلم و گروه جهت ارزيابي برنامه

5-   ارائه الگوهاي مناسب دوستي و جوانمردي ورزشي ( به عنوان مثال ) براي ديگران جهت پيروي از آنها .

6-    كنترل و انتقال ابزار ورزشي به داخل كلاس و بالعكس توسط گروه و كمك در تعمير آنها .

معلم واقعي به مرور وجودش براي كلاس كم رنگ و غير ضروري مي شود . پس از آن كه دانش آموزان تعدادي از بازي ها را فرا گرفتند بايد فرصت پيدا كنند كه بازي هاي دلخواه خود را انجام دهند و از طرف معلم نظارت شوند . روش هاس پيشنهادي براي اين كار عبارتند از :

1-  مشخص كردن فضاي بازي براي هر يك از گروه ها كه در همان محل مستقر     مي شوند . گروهها در اطراف سرگروه مستقر مي شوند و سرگروه بازي پيشنهادي از طرف معلم را كه گروههاي ديگر نيز انجام مي دهند با گروه خود انجام دهد .

2-  مشخص كردن فضاي بازي براي گروه 10 تا 15 نفره كه مي خواهند بازي خاصي را انجام دهند . تمامي افراد گروه آن بازي را در طول دوره انجام مي دهند . شكل ديگر اين روش آن است كه هر گروه كه از سه نفر تشكيل شده ، 2 يا 3 بازي از همان بازي هاي خاص را در طول دوره انجام دهد .

3-  تعيين يك سرگروه براي منطقه اي خاص و دادن فرصتي به يك دانش آموز براي انتخاب بازي يا بازي هاي دلخواهي كه تمايل دارد آنها را انجام دهد . دانش آموزان ديگر كه تمايل دارند آن بازي ها را با آن سرگروه خاص انجام دهند مي توانند به او ملحق شوند .

4-  به هر يك از گروهها و سرگروه آنها يك وسيله ورزشي اختصاص داده مي شود و تمام گروهها مجاب مي شوند كه هر يك از وسايل را در طول دوره مورد استفاده قرار دهند .